PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Kosova dövmeleri,Kalıntılar arasında dövme sanatı,tattoos history


Dragon
05-12-2008, 12:41 AM
Kosovo: Kalıntılar Arasında Dövme Sanatı

“Kapatma vaktinden kısa bir süre önce üç Sırp askeri ve bir Rus paralı askeri dövme dükkanıma geldi. Onlara dükkanın kapalı olduğunu söyledim, ama Rus askeri (yüzünü ASLA unutamam) karlaşnikofundaki güvenlik düğmesini kapattı, onu kafama dayadı ve “senin kafanı uçurucam... hemen işe koyul!” dedi. O anda öleceğimi zannettim ve korkudan altıma yapıyordum. Leş gibi alkol kokuyorlardı ve hemen orda o anda istedikleri dövmeleri yapmazsam karıma tecavüz edip oğlumu öldüreceklerini söylediler. “TAMAM!” demek dışında ne yapabilirdim ki. Sonra gittiler, “İyi günler!”
1999 yazında yaşanan bu neredeyse ölümcül gün öncesinde, Naim “Naki” Krasniqi, Kosova’da Prizren’deki küçük dövme dükkanında çalışıyordu. “NATO bombardımanı başlamadan önce dükkanım hep açık olurdu. İlk başlarda Sırplar buraya geliyor ve dövmeleri için para ödüyorlardı. Ama sonrasında beni bedava dövme yapmam için zorlamaya başladılar. Bana para ödemiyorlardı. Beni ve ailemi tehdit etmeye başladılar. Ben şehir dışına çıktığımda veya dükkanda olmadığımda aileme dükkanımı yakıp yerle bir edeceklerini söylüyorlardı ve sonunda o Rus askeri beynime silahı dayayınca Arnavutluk’a kaçmak zorunda kaldım. Her şeyi geride bıraktık ve kaçtık. İki ay boyunca ordaydık, sonra da döndüğümüzde dükkan yerle bir edilmişti. Flaş tabakalarım ve resimlerim atılmıştı ve Sırplar duvarlara gizli servislerinin simgeleriyle haç işareti grafitileri çizmişlerdi. Kısa sürede ailemin ve komşularımın yardımıyla dükkanımı yeniden inşa etmeye ve çalışmaya başladım. Savaş süresince olanlar karşısında hissettiklerimizi ifade etmek için kelimeler yetersiz kalır. Çok acı çektik ve bazı anlar var ki unutamayız.
Naki, Prizren, Kosova’daki dövme dükkanının önünde.
Bugün, Naki’nin Dövme Dükkanını ziyaret eden askerler sadece NATO barışgücü askerleri ve benim gibi ulusal seçimlere yardım amacıyla Kosova’da bulunan yabancılar. Prizren bölgesinde halen daha Sırp azınlık ile Arnavut popülasyon arasındaki etnik gerginlikler sürmekte, günlük bültenlerde el bombası saldırıları ve çiftçilerin tarlalarına mayın döşenmesi haberleri pek alışılmadık değil. Çoğu insan sadece bir uzuvlarını kaybedip hayatta kalabildikleri için şanslılar.
Naki’Nin dükkanı Prizren’in arka sokaklarında, dikenli teller, yağmalanmış bir Sırp kilisesi, terkedilmiş arabalar ve bir Alman kontrol noktası arasında korunaklı bir yerde saklı. Bu şehir onarım aşamasında - elektrikli testere vızıltıları, çekiç gürültüleri ve dönen matkap sesleri devamlı olsa da – savaş sonrası aslında sadece herhangi bir yöne doğru atılmış adımlar. Solgun, kavruk ve yıkıntı binalar bu milletin kalbinde açılan yaraların yasınmasıdır.
Kruşevo’da iki Gorani kadın. Goraniler aslen Prizren’in güneybatısındaki Gora (dağı) bölgesinde yaşayan Müslüman Bosnalılardır.
Naki işiyle Kosova’nın dört bir yanına nam salmıştır. Rekabeti az olsa da – sadece Pristina başkentinde birkaç genç amatör- müşteriler Rruga’daki küçük dükkanına akın etmekte Shtefan Xheqovi 40. Röportajım sırasında Pristinalı bir adam geldi ve memleketinde bir dövme sanatçısının yaptıklarını gördüğünü söyledi. “O adamda bu kalite yok işte ve Naki gerçekten bir profesyonel. Buraya sadece bana ilk dövmemi -burcum boğa- yapabilir mi diye sormak için iki saat araba sürerek geldim.” Her ne kadar Naki dövmeyi o gün yapamasa da Pristinalı müşteri “yarın da geleceğim çünkü naki meşhur ve ona güvenebilirim.” dedi.
Oraya vardığımda aslen Gjakovë civarında yaşayan Fatos ikinci dövmesini yaptırmaktaydı, soyut bir tribal. Kosovalılar için para kazanmak zor olduğu için yeni mürekkebini bir yıl bekledi. Buranın Müslüman bir ülke olmasına ve İslamiyet vücudun kirlenmesine karşı çıkmasına rağmen; Fatos, günde beş vakit camide namaz kılan abisi gibi, kökten dinci değil. Fatos daha ziyade “hip ve havalı” sayılan kalabalığı da içinde barındıran Kosova’nın modern dövme toplumun bir parçası. “Tabii ki havalı olmak istiyorum, zaten bu yüzden dövmeleri seviyorum” ama medyada yansıtılan batı anlamında değil. “Sigara içmiyorum, uyuşturucu kullanmıyorum ve alkol kullanmıyorum. Sadece kola içiyorum, dolayısıyla bence omuzlarımda dövmelerim olması sorun değil.”
Naki de dövmelerin dinsel bariyerler olmadığı konusunda Fatos’la hemfikir. “Bu bir sanat ve bu yüzden insanlar benim dükkanıma geliyor. Kimsenin başkasının dövme sahibi olma hakkına müdahele etme yetkisi yok. İşte bu yüzden müşterilerimi seçecekleri dövme konusunda etkilemiyorum. İnanca saygım var ve ben de hayatı seviyorum, ancak modernite Müslüman kökten dincilere karşı olan tutumu değiştirmekte. Bugün adamlar şort giyiyorlar ve göğüslerini sergiliyorlar oysa ki geçmiş zamanda bu vücut bölgelerini sergilemek yasaktı. Yani bu insanlar ve dövmeciler günahkar mı? Hiç zannetmiyorum! Benim için ve benim adıma hayattaki en önemli şeyler: başkasına zarar vermemek; kalbi temiz olmak; ve toplumundaki güçsüze yardımcı olmak. Her dinde akaitler, bazı yasaklar var. Belki de insanların 1000’de biri bu kurallara sonuna kadar uyuyor. Ben buna da kendi inancıma da saygı duyuyorum.”
Belki de camiden çıkarken yolda Naki’yi durdurup ona, o dövmeci olup olmadığını soran yaşlı adam “Bu dövme işi dolayısıyla öteki dünyada başına gelecekleri hiç düşündün mü?” diye sordu. Naki de: “Yaşlı adam, hayatında hiç günah işledin mi? Kalbin o kadar temiz mi?” diye sordu ve yaşlı adam duraklayıp gülümseyince Naki şunu ekledi: “İyi. O zaman sen ve ben birlikte acı çekeceğiz demek ki” sonra da ikisi de neşeyle güldü!

Naki’nin Kariyerinin Başlangıcı

Naki, “ben dövme sanatçısı olmadan önce” dedi, “11 yıl boyunca hemşire olarak çalıştım, burada ‘enfeksiyon hastalıklarının sonuçlarını ve bunu engellemenin yollarını öğrendim. Boş zamanlarımda ise bugün de zevk aldığım gibi doğa resimleri yaptım. 1990 yılında Viyena’da Macar bir dövme sanatçısının çırağı olarak başladım. Orada iki buçuk yıl çalıştım. 1992 yılında Kosova’ya döndüm ve o yıl Prizren’deki dükkanımı açtım. Benim için dövmecilik bir sanat dalıdır. O anı anlatır ve estetik en önemli unsurudur.”
“Başlarda ve üç yıl öncesine kadar bir kaset çaların motorundan yapılan ‘shotgun’ ile elimle çalışıyordum ve pek pratik değildi. İlk olarak vücudumda dövme denemeleri yaptım, bunlardan ilki karnıma yaptığım renkli bir güldü. İki yıl kadar önce Almanya’daki akrabalarım ve Fransa’daki arkadaşlarım vasıtasıyla içlerinde Kobra dövme tabancasının ve yüzlerce iğnenin de olduğu modern ekipmanlar sipariş ettim. Bunların tamamı yaklaşık 900 amerikan doları tuttu ve siparişin tamamlanması bir buçuk ay sürdü. Ancak bugün sipariş vermekte zorlanıyorum çünkü akrabalarım ve arkadaşlarım taşındı. Daha fazla dövme dergisi, kitaplar ve flash sheet siparişi verebilmeyi isterdim. Bazı yabancı müşterilerim bu ekipmanları yollayacaklarına söz veriyorlar ama genelde asla yollamıyorlar.”

Günümüzde Naki

“Pazartesiden cumaya sabahları saat ondan gece yarısına kadar açığım, Cumartesi Pazar günleri de randevuyla çalışıyorum. O kadar yoğunum ki tüm talepleri karşılayamıyorum. Kosova’nın her kesiminden geliyorlar, bunların arasında Kosova Polisi, siviller ve çokuluslu askeri birlik KFOR (Kosova Barış Gücü) mensupları da var. Müslüman bir ülke için enteresan bir şekilde dövme yaptığım kadınların sayısı erkeklerinkine yakın. Genellikle günde beş veya altı müşteri alıyorum. Bundan daha fazla çalışmayı tercih etmiyorum çünkü her ne kadar bu işi çok sevsem de zihnen yoruluyorsunuz.”
“Şu anda öğrencim olarak çalışan iki delikanlı var. Onlara aylık maaş ödüyorum. Müşterileri bekliyorlar, dükkanla ilgileniyorlar ve sanatın tekniklerini öğreniyorlar. Gerçekten de bir gün kendi dükkanlarını açabilmelerini umud ediyorum, ancak bazı insanlar sanat için doğmamıştır ve yetenekleri yoktur. Öyle ya da böyle, eğer birinin kapasitesi varsa, onlara olabildiğince çok yardım etmekten sevinç duyarım. Her ne kadar öğrencilerim çok işim olduğunu görseler de deri üzerine çalışılmasından rahatsızlık duyabilirler. Ama bu meslekle çok para kazanabilirler ve lüks bir hayatları olabilir. Maalesef şimdiye kadar yeteneği olan öğrencim olmadı, ancak başkent Pristina’da çalışan genç bir amatör var. Kendi dükkanını açmadan önce beni ziyaret etti, ona fotoğraflar ve biraz flash verdim. Bana dövme mesleğinin sırlarını sormaya geldi. Rekabete önem vermem. Aslına bakarsanız, Kosova’da daha fazla dükkanın açıldığını görmek beni mutlu eder. Ancak bir dövme sanatçısı bu sanatla bütünleşebilmek için yetenekli olmalıdır.”
Naki’nin dövme mankenleri, yukarıda, stüdyosunda. Başının üstünde Arnavutça olarak eski fiyat listesi.

Gelecek

“Şayet işler iyi giderse, Prizren’deki bu dükkanıma ikinci bir kat eklemek ve bu alanı bekleme odası olarak kullanmak istiyorum. İkinci kat daha aydınlık ve doğal ışıklı olur. Zaten olması gereken de bu. Bir oğlum var ve eğer öğütlerime kulak asarsa üniversiteden mezun olmasını çok isterim, bunun dışında dövme sanatçılığını da meslek edinebilir. Bunu yapmasını çok isterim. Ama en önemlisi umarım ki tanrı ona bu yeteneği bahşeder. Ayrıca tabii ki de bunu arzu etmesi gerekir. Onu buna zorlamam. Kendi aklı olmalı. Çocuklarınızın mesleğinizin varisi olması muhteşem bir şey. Bu bambaşka bir husus ve ailemden birinin bunun varisi olması beni çok sevindirir.
Naki’nin eski dövme “tabancası.”

Ayrılık Zamanı

Beş aylık ziyaretim sonrasında Kosova’yı Naki’den bir hatıra almadan bırakamazdım. Tabi bu günlerde elektrik az olduğu için biraz zaman ve sabır gerekti. Naki bana: “Dışarı çıkıp jeneratörü çalıştırmalıyım, geri gelmeliyim, ellerimi yıkamalıyım, eldivenlerimi değiştirmeliyim.” dedi. “Eğer jeneratör de - Kosova’daki her şey gibi – bozulursa uzunca bir süre orada kalabilirsiniz.”
Aklımda bu fikirle Kosova’nın en iyisinin beni mürekkeplemesi zevkine erişmeyi beklerken yerel biralardan dört tane büyük devirdim. Ben kapıdan son kez çıkarken dükkana NATO için mayın temizleyiciliği yapan bir grup Rus girdi. İtiraf etmeliyim ki biraz korkutucu görünüyorlardı. Naki de pek sevinmiş görünmedi ama onlara mecburdu.
Yeni flash. Naki’nin dövme işi çoğunlukla dükkana yayılmış flash tabakaları ve mankenler üzerinde gösterilen şekiller, desenler. Ağırlıklı olarak tribal desenleri çalışıyor, özellikle kol bantları çünkü Kosova’da daha popüler olmaya başlamışlar.

Yasal Uyarı: Bu yazılar dragon tattoo piercing(ilyas Yılmaz) a aittir. Noterden onaylıdır, kopyalanması veya değiştirilmesi halinde yasal işlem yapılacaktır.